Το Μουντιάλ δεν είναι μόνο η μεγαλύτερη ποδοσφαιρική γιορτή του πλανήτη, αλλά και μια οικονομική «μηχανή» δισεκατομμυρίων. Η διοργάνωση του 2026, η μεγαλύτερη στην ιστορία με 48 ομάδες και πάνω από 100 αγώνες, εκτόξευσε τα έσοδα, τις εμπορικές συμφωνίες και το παγκόσμιο ενδιαφέρον.
Πίσω όμως από το θέαμα, αναδεικνύονται κερδισμένοι και οικονομικά χαμένοι: από τη FIFA, τους χορηγούς και τις στοιχηματικές εταιρείες έως τους φιλάθλους, τις πόλεις-οικοδέσποινες και τον ξενοδοχειακό κλάδο. Το BBC καταγράφει τους μεγάλους κερδισμένους και όσους βγαίνουν οικονομικά χαμένοι από το Μουντιάλ 2026
Κερδισμένη η FIFA
Τα έσοδα που αποκομίζει η FIFA από το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι αστρονομικά. Από το Παγκόσμιο Κύπελλο του Κατάρ το 2022 κέρδισε 7,6 δισ. δολαρίων (6.646.846.000 ευρώ) και αναμένεται να ξεπεράσει αυτό το ποσό στη φετινή διοργάνωση, ειδικά με διεύρυνση του τουρνουά στο οποίο συμμετείχαν 48 ομάδες.
Η Μαριόν Λαμπούρ, ανώτερη στρατηγική αναλύτρια της Deutsche Bank Research, αναφέρει ότι η FIFA είναι «χωρίς αμφιβολία» ο κύριος νικητής, με τα έσοδά της κατά τη διάρκεια του τετραετούς κύκλου να πλησιάζουν τα 13 δισ. δολάρια (11.369.605.000 ευρώ). Τα έσοδα της FIFA προέρχονται από την πώληση δικαιωμάτων τηλεοπτικής μετάδοσης, αδειών χρήσης και φιλοξενίας, συμφωνίες για χορηγίες και πώληση εισιτηρίων.
«Η FIFA εισήλθε επίσης στη δευτερογενή αγορά με την επίσημη πλατφόρμα μεταπώλησης εισιτηρίων της, εισπράττοντας προμήθεια 15% τόσο από τον αγοραστή όσο και από τον πωλητή», προσθέτει η Λαμπούρ.
Πρέπει να αναμένουμε περισσότερα τέτοια φαινόμενα στα μελλοντικά τουρνουά, καθώς η FIFA εξετάζει το ενδεχόμενο να επεκτείνει το τουρνουά σε 64 ομάδες, κάτι που θα μπορούσε να συμπεριλάβει χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία - και τα επιπλέον δισεκατομμύρια τηλεθεατών που θα συνοδεύουν την επέκταση.
Οι χαμένοι οπαδοί
Αν και οπαδοί μπορεί να πραγματοποίησαν το όνειρο της ζωής τους, από οικονομικής απόψεως, η φετινή διοργάνωση τους δυσκόλεψε. Τα τεράστια ποσά που καταβλήθηκαν μόνο για την αγορά των εισιτηρίων και η κριτική για τη στρατηγική δυναμικής τιμολόγησης της FIFA, η οποία αυξάνει τις τιμές όταν η ζήτηση είναι υψηλή, έχουν τεκμηριωθεί εκτενώς.
Ακόμη και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παραδέχτηκε ότι «δεν θα πλήρωνε» όταν ρωτήθηκε για την πιθανή τιμή των 874 ευρώ για το εισιτήριο του εναρκτήριου αγώνα της χώρας του εναντίον της Παραγουάης.
Τα εισιτήρια για τον τελικό στο MetLife Stadium του Νιου Τζέρσεϊ διατέθηκαν επίσημα στην τιμή των 28.000 ευρώ, ενώ ορισμένα εισιτήρια από τη δευτερογενή αγορά καταχωρήθηκαν σε τιμές άνω του 1,7 εκατ. ευρώ. Ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, υπερασπίστηκε το κόστος των εισιτηρίων, υποστηρίζοντας ότι ήταν σύμφωνο με άλλες αθλητικές εκδηλώσεις στις ΗΠΑ.
Εκτός από τα εισιτήρια, οι οπαδοί επιβαρύνθηκαν με τα έξοδα πτήσεων, διατροφής και διαμονής. Άξια αναφοράς ήταν η αύξηση των εισιτηρίων των τρένων της NJ Transit. Μια διαδρομή 30 λεπτών με το τρένο προς το στάδιο MetLife αυξήθηκε στα 150 δολάρια από τα συνήθη 12,90 δολάρια για εισιτήριο μετ’ επιστροφής. Οι αντιδράσεις οδήγησαν σε μείωση των τιμών, οι οποίες όμως παρέμειναν υψηλότερες από το κανονικό.
Κερδισμένοι τηλεοπτικοί σταθμοί και χορηγοί
Αν και οι τηλεοπτικοί σταθμοί αναγκάστηκαν να δαπανήσουν πολλά χρήματα για τη μετάδοση του Μουντιάλ, τα νούμερα τηλεθέασης και οι χορηγοί που επιθυμούν να προβάλουν τα εμπορικά τους σήματα, σημαίνει ότι είναι επίσης πιθανό να βγάλουν μια περιουσία από την πώληση διαφημιστικών χρόνων.
Η FIFA εισήγαγε τα πολύ συζητημένα διαλείμματα ενυδάτωσης σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο, μια κίνηση που, όπως δήλωσε ο Ινφαντίνο, ήταν «αμιγώς αθλητικό ζήτημα» χωρίς πρόσθετα έσοδα για την ομοσπονδία.
Ωστόσο, τα τρία λεπτά που δίνονται στους παίκτες για να πιουν νερό, έχουν προσφέρει μια νέα εμπορική ευκαιρία για τους τηλεοπτικούς σταθμούς και τους χορηγούς.
Το Fox Sports, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες πλήρωσε 485 εκατομμύρια δολάρια για τα δικαιώματα μετάδοσης στις ΗΠΑ, παρουσίασε τα διαλείμματα ως «χορηγούμενα από» μια συγκεκριμένη μάρκα.
Σύμφωνα με ειδικούς, ένας μέσος διαφημιστικός χρόνος 30 δευτερολέπτων στο Παγκόσμιο Κύπελλο στο Fox κοστίζει μεταξύ 200.000 και 300.000 δολαρίων. Η τιμή έφτασε έως και τα 750.000 δολάρια κατά τη διάρκεια των αγώνων των ΗΠΑ.
«Τα διαλείμματα ενυδάτωσης αποτελούν διαφημιστικό απόθεμα. Θα με εξέπληττε πάρα πολύ αν εξαφανιστούν», δηλώνει η Λαμπούρ της Deutsche Bank Research.
Ταυτόχρονα, οι επίσημοι χορηγοί του Παγκοσμίου Κυπέλλου πληρώνουν αστρονομικά ποσά για να συνδέσουν τις μάρκες τους με τη διοργάνωση, αλλά αναμφίβολα αποκομίζουν οικονομικό όφελος.
Οι χαμένες πόλεις
Οι 16 πόλεις-οικοδέσποινες στις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό υποδέχτηκαν ένα κύμα φιλάθλων και τουριστών. Ωστόσο, ενώ οι Σκωτσέζοι «άδειασαν» τη Βοστώνη και κέρδισαν την καρδιά της πόλης και των κατοίκων της, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστα.
Η FIFA εκτιμά ότι περίπου 41 δισ. δολάρια θα προστεθούν στην παγκόσμια οικονομία, εκ των οποίων τα 17 δισ. δολάρια θα ενισχύσουν μόνο την οικονομία των ΗΠΑ, με τη δημιουργία 185.000 θέσεων εργασίας, κυρίως στον τομέα της φιλοξενίας και της διαμονής.
Ωστόσο, ο Αλεξάντερ Μπουντζιέρ, ερευνητής στον τομέα της διοικητικής πρακτικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διευθύνων σύμβουλος εταιρείας διαχείρισης έργων, υποστηρίζει ότι τα μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη από τη διοργάνωση απλώς δεν υλοποιούνται. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πόλεις που φιλοξενούν το τουρνουά συνήθως σημειώνουν μεγάλη πτώση στον αριθμό των επισκεπτών, καθώς πολλοί προσπαθούν να αποφύγουν τη συγκέντρωση τόσων πολλών ανθρώπων.
Και ενώ μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση στις προσλήψεις, υποστηρίζει ότι αυτή αφορά συνήθως μόνο θέσεις εργασίας με χαμηλότερες αμοιβές. «Δημιουργεί θέσεις εργασίας, αλλά δεν δημιουργείται πλούτος», λέει.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι οι προσλήψεις σε παμπ, μπαρ και εστιατόρια των ΗΠΑ αυξήθηκαν ενόψει του τουρνουά τον Μάιο, αλλά η άνθηση αυτή ήταν βραχύβια. Το μόνο «αξιόλογο» οικονομικό όφελος, υποστηρίζει ο Μπουντζιέρ, είναι τα έργα που μπορούν να πραγματοποιηθούν, όπως είχε γίνει στο Στράτφορντ του Λονδίνου μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2012, με την αναδιαμόρφωση και κατασκευή κατοικιών.
Ωστόσο, λόγω του ότι μεγάλο μέρος αυτού του Παγκοσμίου Κυπέλλου διεξάγεται σε υπάρχοντα στάδια, ξενοδοχεία, προπονητικά συγκροτήματα και ταξιδιωτικές υποδομές, «δεν θα υπάρξουν οικονομικά οφέλη από την ανάπτυξη».
Οι κερδισμένοι πωλητές αθλητικών ειδών
Ο ενθουσιασμός των φιλάθλων τροφοδότησε τις πωλήσεις των στολών των εθνικών ομάδων σε όλο τον κόσμο. Η Nike αναφέρει ότι οι πωλήσεις των στολών των εθνικών ομάδων φέτος ήταν υπερδιπλάσιες σε σχέση με το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022. Η στολή της Αγγλίας ήταν η πιο δημοφιλής, ακολουθούμενη από αυτές της Γαλλίας, της Βραζιλίας, της Ολλανδίας και των ΗΠΑ, σύμφωνα με την εταιρεία.
Για την Adidas, οι φανέλες του Μεξικού κατέλαβαν την πρώτη θέση. Η JD Sports ανέφερε «μια άνευ προηγουμένου αύξηση της υποστήριξης», με μια χρονιά που έσπασε κάθε ρεκόρ όσον αφορά τις πωλήσεις της Αγγλίας, καθώς η φανέλα των «τριών λιονταριών» ξεπέρασε σε πωλήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο τις φανέλες όλων των άλλων χωρών που συμμετείχαν στο τουρνουά. Οι πωλήσεις των φανελών της Σκωτίας, της Γερμανίας, της Βραζιλίας, του Μεξικού και της Αργεντινής επίσης αυξήθηκαν κατακόρυφα, προσθέτει.
Η Βαλεντίνα Σι, δημοσιογράφος που ασχολείται με τη μόδα του ποδοσφαίρου στο TikTok και το Instagram, δηλώνει ότι δεν εκπλήσσεται από τη δημοτικότητα των συγκεκριμένων προϊόντων. Λέει στο BBC ότι οι φανέλες ποδοσφαίρου έχουν «γίνει βασικό στοιχείο του streetwear», με την επιθυμία της Γενιάς Ζ για νοσταλγία να μεταφράζεται σε ζήτηση για ρετρό φανέλες, ενώ και οι εξατομικευμένες φανέλες που έχουν σχεδιαστεί για γυναίκες αποκτούν νέα πνοή.
Η άλλη πλευρά του νομίσματος είναι τα χιλιάδες πλαστά προϊόντα που διατίθενται προς πώληση. Η Βαλεντίνα λέει ότι όταν προϊόντα όπως οι φανέλες ποδοσφαίρου γίνονται τάση της μόδας, ακριβαίνουν «αλλά πάντα θα υπάρχουν απομιμήσεις».
Τα χαμένα ξενοδοχεία
Η αναμενόμενη ζήτηση για δωμάτια ξενοδοχείων δεν πραγματοποιήθηκε, με φορείς του κλάδου να αναφέρουν χαμηλότερες κρατήσεις στις πόλεις-οικοδέσποινες φέτος σε σύγκριση με πέρυσι. Η Ένωση Ξενοδοχείων της Βρετανικής Κολομβίας αναφέρει ότι, αν και τα τελικά στοιχεία για τις κρατήσεις δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί, οι μήνες Ιούνιος και Ιούλιος «υστερούσαν σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα έτη», παρά το γεγονός ότι το Βανκούβερ φιλοξένησε επτά από τους αγώνες στον Καναδά.
Όπως σημειώνει, τα τουρνουά «δεν δημιουργούν 40 συνεχόμενες ημέρες με 100% πληρότητα στα ξενοδοχεία», αλλά οδηγούν μάλλον σε υψηλή ζήτηση γύρω από συγκεκριμένες ημερομηνίες.
Για τους Αμερικανούς ξενοδόχους, η αναταραχή πριν τους αγώνες δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η Αμερικανική Ένωση Ξενοδοχείων και Καταλυμάτων (AHLA) κατηγόρησε τη FIFA ότι προχώρησε σε μαζικές κρατήσεις πάρα πολλών δωματίων για δική της χρήση, δημιουργώντας ψευδή ζήτηση. Η FIFA δήλωσε ότι δεν αναγνωρίζει την κατηγορία.
Η Λαμπούρ της Deutsche Bank Research αναφέρει ότι το ίδιο συνέβη στη Γαλλία το 1998, όταν η ζήτηση δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες. «Μέχρι τον Απρίλιο, το 80% των ξενοδόχων στις ΗΠΑ ανέφερε ότι οι κρατήσεις ήταν χαμηλότερες από τις αρχικές προβλέψεις τους - τα δύο τρίτα των ξενοδόχων της Νέας Υόρκης ανέφεραν κρατήσεις χαμηλότερες από το αναμενόμενο, ενώ στο Σιάτλ το ποσοστό αυτό έφτασε σχεδόν το 80%», λέει.
Οι κερδισμένες στοιχηματικές
Το εκτιμώμενο ποσό στοιχημάτων για το Μουντιάλ 2026 ανέρχεται στα 43 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Macquarie. Η εταιρεία αναφέρει ότι αυτό οφείλεται κυρίως στην αύξηση του αριθμού των ομάδων, πράγμα που σημαίνει ότι οι αγώνες είναι πάνω από 100, έναντι 64 το 2022.
Η Flutter Entertainment, στην οποία ανήκουν στοιχηματικές, προβλέπει ότι το ποσό των στοιχημάτων θα είναι διπλάσιο από αυτό του προηγούμενου τουρνουά, λόγω της ανάπτυξης στις ΗΠΑ αλλά και στη Βραζιλία.
Ο Τσαντ Μπέινον, αναλυτής της Macquarie, δήλωσε ότι τα στοιχήματα κατά τη διάρκεια του αγώνα έχουν αντικαταστήσει αυτά που γίνονταν πριν τα ματς: «Τώρα το θέμα είναι να αντιδράς σε ό,τι βλέπεις στο γήπεδο, προσαρμόζοντας τις απόψεις σου. Ενώ παλαιότερα ήταν κάτι σαν “κάθισε, παρακολούθησε, περίμενε” - έπρεπε να τοποθετήσεις το στοίχημά σου πριν από τον αγώνα».
Τα αθλητικά στοιχήματα στις ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν έναν σχετικά νέο κλάδο. Μέχρι το 2018, τα αθλητικά στοιχήματα ήταν νόμιμα μόνο στη Νεβάδα, αλλά απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου άνοιξε τον δρόμο για τη νομιμοποίησή τους σε πολλές πολιτείες.
Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα ορισμένες πολιτείες όπου παραμένουν παράνομα, όπως η Καλιφόρνια και το Τέξας. Σε αυτές τις περιοχές έχει παρατηρηθεί μεγάλη συμμετοχή στις αγορές προβλέψεων -ένας ταχέως αναπτυσσόμενος κλάδος δισεκατομμυρίων δολαρίων, δημοφιλής στους νέους άνδρες- οι οποίες δεν ταξινομούνται ως τυχερά παιχνίδια, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την τοποθέτηση στοιχημάτων σε αθλήματα ανεξάρτητα από την πολιτεία στην οποία βρίσκεται κάποιος.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
